حقوق و مسئولیت‌های شهروندی استرالیا؛ آنچه پیش از دریافت تابعیت باید بدانید
مقدمه
بسیاری از مهاجران سال‌ها برای دریافت تابعیت استرالیا تلاش می‌کنند. اما شهروندی فقط دریافت یک گذرنامه جدید نیست؛ بلکه به معنای عضویت رسمی در جامعه استرالیا و برخورداری از حقوق و امتیازاتی است که با مسئولیت‌های مشخصی همراه هستند.
دولت استرالیا شهروندی را پیوندی میان فرد، کشور و مردم آن می‌داند. در این چارچوب، شهروندان از حقوقی مانند رأی دادن، درخواست گذرنامه استرالیایی و بازگشت به کشور برخوردار می‌شوند و در مقابل، مسئولیت‌هایی مانند رعایت قوانین و مشارکت در انتخابات را می‌پذیرند.
اگر قصد دارید شهروند استرالیا شوید، آشنایی با این حقوق و مسئولیت‌ها دو فایده مهم دارد:
- به آمادگی شما برای آزمون شهروندی و درک بهتر جامعه استرالیا کمک میکند.
- به شما کمک میکند پس از دریافت تابعیت، حقوق خود را بشناسید و مسئولیت‌های قانونی‌تان را درست انجام دهید.
در این مقاله، مهم‌ترین نکات را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.
۱. شهروندی استرالیا به چه معناست؟
شهروندی به معنای داشتن یک رابطه رسمی و قانونی با کشور استرالیاست. این رابطه حقوقی با مسئولیت‌هایی همراه است که در قوانین و نظام شهروندی کشور تعریف شده‌اند.
در مسیر معمول دریافت تابعیت از طریق اعطای تابعیت (Citizenship by conferral)، متقاضیانی که ملزم به شرکت در مراسم هستند (معمولاً متقاضیان ۱۶ سال و بالاتر)، باید در مراسم شهروندی تعهد خود را بیان کنند. صرف قبولی در آزمون یا تأیید درخواست به‌تنهایی به معنای تکمیل این فرایند نیست؛ فرد معمولاً از زمان ادای سوگند در مراسم شهروند می‌شود.
سوگند تعهد شهروندی چیست؟
متقاضی در این مراسم تعهد میکند که:
- به استرالیا و مردم آن وفادار باشد؛
- باورهای دموکراتیک استرالیا را به‌عنوان باور مشترک بپذیرد؛
- به حقوق و آزادی‌های مردم استرالیا احترام بگذارد؛
- قوانین استرالیا را رعایت کند و از آن‌ها اطاعت کند.
در متن رسمی سوگند، عبارت Under God به معنای «تحت نظر خدا» اختیاری است. متقاضی می‌تواند متن سوگند را با این عبارت یا بدون آن ادا کند. بنابراین، سوگند شهروندی الزاماً یک تعهد مذهبی نیست.
۲. ارزش‌های استرالیایی چیست؟
استرالیا بر مجموعه‌ای از ارزش‌ها تأکید میکند که برای زندگی اجتماعی، دموکراسی و رعایت حقوق افراد اهمیت دارند.
چهار ارزش مهمی که در توضیحات رسمی دولت درباره مفهوم A fair go مطرح شده‌اند عبارت‌اند از:
احترام متقابل (Mutual respect):
به دیگران، عقاید و حقوقشان احترام بگذاریم.
مدارا و بردباری (Tolerance):
تفاوت‌های فرهنگی، دینی و فکری را بپذیریم.
همدلی با افراد نیازمند (Compassion for those in need):
در حد توان به دیگران کمک کنیم.
برابری فرصت‌ها (Equality of opportunity):
افراد، صرف‌نظر از پیشینه خود، از فرصت‌های منصفانه برخوردار باشند.
ارزش‌های رسمی استرالیا به این موارد محدود نمی‌شوند. در بیانیه رسمی ارزش‌ها، احترام به آزادی و کرامت فرد و دموکراسی پارلمانی (که در آن قوانین مصوب پارلمان‌های منتخب بر هر «قانون» مذهبی یا غیرمذهبی ناسازگار برتری دارند) نیز آمده است. آزادی بیان، آزادی دین، آزادی تشکیل انجمن‌ها، دموکراسی پارلمانی، برابری زن و مرد و حاکمیت قانون نیز از اصول مهم جامعه استرالیا هستند.
منظور از «فرصت منصفانه» چیست؟
اصطلاح A fair go بیانگر این ایده است که افراد باید فرصت منصفانه‌ای برای پیشرفت داشته باشند. برای مثال، در انتخاب نیروی کار، مهارت و تجربه افراد باید اهمیت داشته باشد و تصمیم‌گیری نباید بر تبعیض غیرقانونی استوار شود.
البته برابری فرصت‌ها به این معنا نیست که همه افراد در عمل به نتایج یکسانی می‌رسند؛ بلکه منظور، برخورداری از فرصت‌های منصفانه و رعایت حقوق قانونی افراد است.
بیانیه ارزش‌های استرالیایی چیست؟
در برخی درخواست‌های ویزا، متقاضی باید بیانیه ارزش‌های استرالیایی (Australian Values Statement) را امضا یا تأیید کند. با این کار، متقاضی (معمولاً ۱۸ سال و بالاتر) تأیید میکند که ارزش‌های جامعه استرالیا را درک کرده و متعهد می‌شود مطابق این ارزش‌ها و قوانین استرالیا رفتار کند. این بیانیه بخشی از درخواست ویزاست و با آزمون و سوگند شهروندی یکسان نیست.
این الزام برای درخواست‌های مشمول آن اعمال می‌شود. نپذیرفتن بیانیه ممکن است باعث تأخیر یا رد درخواست شود، مگر اینکه شرایط استثنایی قابل‌قبولی وجود داشته باشد.
۳. مهم‌ترین حقوق و امتیازات شهروندان استرالیا
دریافت تابعیت، حقوق و امتیازاتی به همراه دارد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
حق رأی دادن
شهروندان واجد شرایط (۱۸ سال و بالاتر) می‌توانند در انتخابات فدرال، ایالتی و قلمرویی و در همه‌پرسی‌های مربوط شرکت کنند. در انتخابات فدرال، ثبت‌نام و رأی دادن برای شهروندان واجد شرایط الزامی است. جزئیات اجرایی و شرایط انتخابات ممکن است با توجه به حوزه انتخاباتی و نوع انتخابات متفاوت باشد.
امکان نامزد شدن در انتخابات
شهروندان می‌توانند در صورت داشتن شرایط قانونی، برای برخی مناصب انتخابی نامزد شوند. با این حال، شهروندی به‌تنهایی برای نامزدی در همه انتخابات کافی نیست. برای مثال، نامزدی در پارلمان فدرال به شرایطی مانند حداقل سن ۱۸ سال، واجد شرایط بودن برای ثبت‌نام در فهرست انتخاباتی و نداشتن موانع قانونی مربوط بستگی دارد. محدودیت‌های قانون اساسی (ماده ۴۴) نیز ممکن است در این زمینه مؤثر باشند.
درخواست گذرنامه استرالیایی
شهروندان استرالیا می‌توانند برای دریافت گذرنامه استرالیایی درخواست دهند. این گذرنامه امکان سفر بین‌المللی را فراهم میکند و در خارج از کشور نیز می‌توانند، در صورت لزوم و در حدود خدمات قابل ارائه، از کمک کنسولی دولت استرالیا درخواست کنند. صدور گذرنامه خودکار نیست و مستلزم طی مراحل درخواست و احراز شرایط مربوط است. شهروندان دارای تابعیت دوگانه نیز معمولاً باید برای ورود به استرالیا و خروج از آن از گذرنامه استرالیایی خود استفاده کنند.
حق بازگشت به استرالیا
یکی از امتیازات مهم شهروندی، حق بازگشت به استرالیاست. شهروند استرالیا برای ورود مجدد به کشور به ویزای ورود نیاز ندارد و حق اقامت او، برخلاف دارنده ویزای موقت، به پایان اعتبار هیچ ویزایی وابسته نیست.
درخواست تابعیت برای فرزندان متولد خارج از کشور
اگر فرزند شما خارج از استرالیا متولد شده باشد، ممکن است بتوانید برای تابعیت او بر پایه نسب (Citizenship by descent) درخواست دهید. این تابعیت خودکار نیست و باید درخواست ثبت شود. معمولاً باید دست‌کم یکی از والدین در زمان تولد فرزند شهروند استرالیا بوده باشد. اگر آن والد خود از طریق نسب یا فرزندخواندگی شهروند شده باشد، شرط دیگری هم مطرح است: او باید پیش از ثبت درخواست دست‌کم دو سال به‌طور قانونی در استرالیا بوده باشد. متقاضیان ۱۸ سال و بالاتر نیز باید شرط شخصیت خوب (good character) را احراز کنند. بنابراین، تولد در خارج از استرالیا به‌تنهایی برای دریافت این نوع تابعیت کافی نیست.
امکان درخواست برای برخی مشاغل خاص
شهروندی ممکن است برای برخی مشاغل در خدمات عمومی فدرال، نیروهای دفاعی یا موقعیت‌های دارای الزامات امنیتی لازم باشد. با این حال، شرایط همه مشاغل یکسان نیست. متقاضی باید شرایط استخدام و الزامات امنیتی همان موقعیت را بررسی کند.
امکان داشتن تابعیت دوگانه
استرالیا به‌طور کلی تابعیت دوگانه یا چندگانه را می‌پذیرد. به این معنا که در بسیاری از موارد، برای دریافت تابعیت استرالیا مجبور نیستید تابعیت قبلی خود را کنار بگذارید. اما دو نکته را فراموش نکنید:
- کشور مبدأ ممکن است تابعیت دوگانه را محدود یا ممنوع کرده باشد.
- داشتن تابعیت دیگر ممکن است در برخی موقعیت‌های حقوقی خاص، از جمله نامزدی برای پارلمان فدرال استرالیا، اهمیت پیدا کند.
بنابراین، قوانین هر دو کشور را بررسی کنید.
۴. مسئولیت‌های شهروندان استرالیا
شهروندی فقط مجموعه‌ای از امتیازات نیست. برخی مسئولیت‌ها مستقیماً در قانون پیش‌بینی شده‌اند و برخی دیگر بخشی از ارزش‌ها و تعهدات مدنی جامعه هستند.
رعایت قوانین استرالیا
همه افرادی که در استرالیا زندگی می‌کنند، از جمله شهروندان، مقیمان دائم و دارندگان ویزا، باید قوانین مربوط را رعایت کنند. این قوانین می‌توانند در سطح فدرال، ایالتی، قلمرویی یا محلی وضع شده باشند. نقض قانون، بسته به نوع تخلف، ممکن است پیامدهایی مانند جریمه یا مجازات‌های دیگر داشته باشد. رعایت قانون همچنین بخشی از تعهدی است که شهروندان در سوگند شهروندی بیان می‌کنند.
ثبت‌نام و شرکت در انتخابات
شهروندان واجد شرایط باید برای رأی دادن ثبت‌نام کنند و اطلاعات انتخاباتی خود را به‌روز نگه دارند. در انتخابات فدرال، رأی دادن الزامی است. اگر فرد بدون دلیل معتبر و کافی رأی ندهد، کمیسیون انتخابات استرالیا (AEC) معمولاً اخطاری ارسال میکند که در آن می‌توان دلیل معتبر ارائه داد یا جریمه اداری ۲۰ دلاری را پرداخت کرد. اگر فرد هیچ‌یک را انجام ندهد، موضوع ممکن است به دادگاه ارجاع شود؛ رأی ندادن بدون دلیل معتبر جرم محسوب می‌شود و طبق اعلامیه‌های AEC جریمه دادگاه می‌تواند تا ۳۳۰ دلار به‌علاوه هزینه‌های دادگاه باشد. قواعد و جریمه‌های انتخابات ایالتی و قلمرویی را نیز باید جداگانه بررسی کرد.
خدمت در هیئت منصفه
شهروندان ثبت‌شده در فهرست انتخاباتی (۱۸ سال و بالاتر) ممکن است طبق قانون ایالت یا قلمروی محل سکونت خود برای خدمت در هیئت منصفه (Jury duty) احضار شوند. اگر احضاریه دریافت کردید، آن را نادیده نگیرید. شرایط حضور، معافیت‌ها و نحوه پاسخ دادن به احضاریه به قوانین محل مربوط بستگی دارد.
دفاع از استرالیا در صورت نیاز
دفاع از استرالیا در فهرست رسمی مسئولیت‌های شهروندی ذکر شده است، اما خدمت در نیروی دفاع استرالیا (ADF) داوطلبانه است. با این حال، این عبارت به معنای آن نیست که هر شهروند در هر شرایطی الزام یکسانی برای پیوستن به نیروهای مسلح دارد. هرگونه الزام عملی به خدمت یا مشارکت در دفاع، تابع قوانین و شرایط مربوط خواهد بود.
احترام به حقوق و آزادی‌های دیگران
احترام به آزادی و کرامت دیگران از اصول مهم جامعه استرالیاست. این موضوع شامل احترام به تفاوت‌های فرهنگی، دینی و فکری و پذیرش حقوق برابر افراد می‌شود. برای مثال، افراد در چارچوب قانون از آزادی بیان و آزادی دین برخوردارند. در عین حال، آزادی بیان به معنای مجاز بودن هر نوع تهدید، خشونت یا رفتار تبعیض‌آمیز نیست؛ قانونی بودن هر رفتار به شرایط و مقررات قابل‌اعمال بستگی دارد.
۵. ارتباط ارزش‌های استرالیایی با آزمون شهروندی
آزمون شهروندی برای بیشتر متقاضیان واجد شرایط در مسیر معمول اعطای تابعیت، بخشی از فرایند درخواست است. این آزمون میزان آشنایی متقاضی با استرالیا، نظام دموکراتیک، حقوق و مسئولیت‌های شهروندی و ارزش‌های استرالیایی را ارزیابی میکند.
طبق اطلاعات رسمی، آزمون شامل ۲۰ سؤال چندگزینه‌ای است و ۴۵ دقیقه زمان دارد. برای قبولی باید:
- دست‌کم ۱۵ پاسخ از ۲۰ سؤال درست باشد؛
- هر پنج سؤال مربوط به ارزش‌های استرالیایی به‌درستی پاسخ داده شود.
بنابراین، حتی اگر نمره کلی شما ۷۵ درصد یا بیشتر باشد، پاسخ نادرست به یکی از پنج سؤال ارزش‌ها به معنای برآورده نکردن شرط قبولی آزمون است.
این آزمون برای همه مسیرهای تابعیت و همه متقاضیان به یک شکل اعمال نمی‌شود. بعضی گروه‌ها ممکن است از آزمون معاف باشند یا تحت فرایند ارزیابی متفاوتی قرار بگیرند.
چگونه برای آزمون آماده شویم؟
۱. کتاب رسمی Australian Citizenship: Our Common Bond را بخوانید.
۲. بخش‌های مربوط به دموکراسی، نظام حقوقی، حقوق و مسئولیت‌های شهروندی و ارزش‌های استرالیایی را با دقت مطالعه کنید.
۳. از آزمون آزمایشی رسمی اداره مهاجرت استفاده کنید.
۴. در کنار حفظ پاسخ‌ها، مفهوم سؤال‌ها را درک کنید؛ زیرا سؤال‌های آزمون واقعی ممکن است با نمونه‌های تمرینی متفاوت باشند.
منبع رسمی آزمون و نسخه‌های چندزبانه کتاب در وب‌سایت اداره مهاجرت در دسترس هستند. آزمون رسمی به زبان انگلیسی برگزار می‌شود.
۶. اشتباهات رایج متقاضیان تابعیت
اشتباه اول: تصور اینکه شهروندی فقط یک گذرنامه است
گذرنامه یکی از امتیازات شهروندی است، اما شهروندی مسئولیت‌های قانونی و مدنی دیگری نیز به همراه دارد.
اشتباه دوم: نادیده گرفتن الزام رأی دادن
در استرالیا، ثبت‌نام و رأی دادن در انتخابات فدرال برای شهروندان واجد شرایط الزامی است. عدم رأی دادن بدون دلیل معتبر و کافی ممکن است پیامد قانونی داشته باشد.
اشتباه سوم: تصور اینکه هر تخلف رانندگی باعث رد تابعیت می‌شود
این تصور دقیق نیست. سوابق کیفری و سایر اطلاعات مرتبط ممکن است در ارزیابی شخصیت خوب مؤثر باشند، اما هر تخلف رانندگی به‌طور خودکار موجب رد درخواست تابعیت نمی‌شود. شرایط و ماهیت تخلف اهمیت دارد.
اشتباه چهارم: ارائه اطلاعات ناقص یا نادرست
ارائه اطلاعات نادرست یا گمراه‌کننده در پرونده مهاجرتی یا تابعیت می‌تواند پیامدهای حقوقی و مهاجرتی داشته باشد. اطلاعات و مدارک باید دقیق، کامل و مطابق واقعیت باشند. قانون شهروندی استرالیا ۲۰۰۷ در موارد مشخص امکان لغو تابعیت اخذشده بر پایه اطلاعات نادرست را نیز پیش‌بینی کرده است.
اشتباه پنجم: بررسی نکردن قوانین کشور مبدأ
استرالیا به‌طور کلی تابعیت دوگانه را می‌پذیرد، اما کشور مبدأ ممکن است مقررات متفاوتی داشته باشد. پیش از درخواست تابعیت، این موضوع را بررسی کنید.
اشتباه پنجم: بررسی نکردن قوانین کشور مبدأ
استرالیا به‌طور کلی تابعیت دوگانه را می‌پذیرد، اما کشور مبدأ ممکن است مقررات متفاوتی داشته باشد. پیش از درخواست تابعیت، این موضوع را بررسی کنید.
اشتباه ششم: تصور اینکه مشاور مهاجرتی همیشه الزامی است
برای همه متقاضیان الزام قانونی به استفاده از مشاور وجود ندارد. با این حال، اگر پرونده پیچیده است، سابقه کیفری دارید یا درباره شرایط قانونی خود تردید دارید، دریافت مشاوره از نماینده مهاجرتی ثبت‌شده (Registered Migration Agent) یا وکیل مهاجرت می‌تواند مفید باشد.
جمع‌بندی
شهروندی استرالیا یک رابطه رسمی و قانونی با کشور است که حقوق و مسئولیت‌هایی به همراه دارد. از یک سو، شهروندان می‌توانند از امتیازاتی مانند درخواست گذرنامه، حق بازگشت به کشور، مشارکت در انتخابات و امکان درخواست تابعیت برای فرزندان واجد شرایط برخوردار شوند. از سوی دیگر، باید قوانین را رعایت کنند، در انتخابات شرکت کنند و تعهدات قانونی مربوط به شهروندی را انجام دهند.
برای آمادگی بهتر، سه کار را در اولویت قرار دهید: کتاب رسمی آزمون را مطالعه کنید، حقوق و مسئولیت‌های خود را بشناسید و شرایط پرونده‌تان را با آخرین مقررات رسمی تطبیق دهید.
تیم DDA Migration تحت نظارت دکتر مجتبی دانی، وکیل حقوقی مهاجرت با کد LPN5515173 با تجربه در پرونده‌های پیچیده مهاجرتی استرالیا، آماده است تا در هر مرحله از این فرآیند، از پاسخ به NOICC تا اعتراض به ART ، در کنار شما باشد. همین امروز با ما مشورت کنید.
سؤالات متداول (FAQ)
بله. برای شهروندان واجد شرایط، ثبت‌نام و رأی دادن در انتخابات فدرال الزامی است. عدم رأی دادن بدون دلیل معتبر و کافی می‌تواند به جریمه اداری یا پیگیری قانونی منجر شود. قواعد انتخابات ایالتی و قلمرویی را جداگانه بررسی کنید.
استرالیا به‌طور کلی تابعیت دوگانه را مجاز می‌داند؛ اما باید قوانین کشور مبدأ را بررسی کنید. تابعیت دوم ممکن است در بعضی موقعیت‌های حقوقی خاص نیز اهمیت داشته باشد.
خیر. متقاضی می‌تواند سوگند را با عبارت Under God یا بدون آن ادا کند.
برای قبولی در آزمون معمول شهروندی، باید به هر پنج سؤال ارزش‌های استرالیایی پاسخ درست بدهید و دست‌کم ۷۵ درصد نمره کلی را کسب کنید. اگر قبول نشوید، باید دستورهای اداره مهاجرت درباره آزمون بعدی را دنبال کنید.
بله، در صورت رعایت شرایط قانونی ممکن است بتوان برای او تابعیت بر پایه نسب درخواست کرد. وضعیت تابعیت والد در زمان تولد کودک اهمیت دارد و اگر آن والد خود از طریق نسب یا فرزندخواندگی شهروند شده باشد، سابقه دو سال حضور قانونی او در استرالیا نیز لازم است.
ممکن است. شخصیت خوب یکی از معیارهای قانونی در برخی مسیرهای تابعیت است. نوع سابقه، شرایط پرونده و سایر اطلاعات مرتبط در ارزیابی اهمیت دارند. هر سابقه یا تخلفی لزوماً نتیجه یکسانی ندارد.
خیر، استفاده از مشاور برای همه متقاضیان الزامی نیست. اما در پرونده‌های پیچیده، دریافت مشاوره از متخصص واجد صلاحیت می‌تواند به شناسایی مشکلات احتمالی و تکمیل صحیح مدارک کمک کند.
