مهاجرت به استرالیا: از تبعید تا تنوع فرهنگی
- نگاهی تحلیلی به سیر تاریخی مهاجرت و شکلگیری جامعه چندفرهنگی استرالیا
استرالیا امروز بهعنوان یکی از متنوعترین جوامع مهاجرپذیر جهان شناخته میشود؛ اما این تصویر امروزی حاصل یک مسیر پر فراز و نشیب تاریخی است. از اولین کشتیهای حامل محکومان بریتانیایی در اواخر قرن هجدهم تا ورود متخصصان آسیایی، اروپایی و پناهجویان پس از جنگ جهانی دوم، مسیر مهاجرت به استرالیا همواره بازتابی از تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در سطح ملی و جهانی بوده است. در این مقاله به بررسی روند مهاجرت به استرالیا تا امروز میپردازیم؛ با تمرکز بر دلایل، سیاستها، و تأثیرات این پدیده بر شکلگیری ساختار کنونی جامعه استرالیایی.
آغاز مهاجرت: استرالیا بهعنوان تبعیدگاه امپراتوری بریتانیا
مهاجرت به استرالیا با آنچه امروز بهعنوان مهاجرت داوطلبانه میشناسیم تفاوت زیادی داشت. در سال ۱۷۸۸، بریتانیا نخستین گروه از محکومان خود را به مستعمرهای جدید در سواحل شرقی استرالیا اعزام کرد. این اعزام، که با کشتیهایی بهنام «ناوگان اول» (First Fleet) صورت گرفت، شامل حدود ۸۵۰ زندانی و نیروهای نظامی محافظ آنها بود که در بندر سیدنی مستقر شدند.
هدف اصلی بریتانیا در آن زمان، کاهش ازدحام زندانها و استفاده از منابع سرزمینی تازهکشفشده بود. در طول ۸۰ سال بعد، بیش از ۱۶۰٬۰۰۰ محکوم از بریتانیا، از جمله از انگلستان، ایرلند و اسکاتلند، به استرالیا منتقل شدند. این نوع مهاجرت، که تحت عنوان «مهاجرت اجباری» شناخته میشود، نقش بنیانگذاری در شکلگیری جمعیت اولیه اروپاییتبار استرالیا داشت.
ظهور مهاجرت داوطلبانه: امید به زندگی بهتر
نخستین مهاجران غیرمحکوم (اصطلاحاً «مهاجران آزاد») در سال ۱۷۹۳ وارد استرالیا شدند، اما تا دهه ۱۸۳۰ همچنان تعداد آنها از محکومان کمتر بود. در این زمان، با افزایش نرخ بیکاری در بریتانیا، دولت برای تشویق مهاجرت آزاد، برنامههای حمایتی ارائه داد؛ از پرداخت هزینه سفر گرفته تا کمک در استقرار مهاجران برای شروع زندگی جدید.
عوامل متعددی باعث رشد سریع مهاجرت داوطلبانه به استرالیا شدند:
- قحطی بزرگ ایرلند ۱۸۴۵–۱۸۴۹: هزاران ایرلندی برای نجات از قحطی و بیماری به استرالیا پناه آوردند.
- ناآرامیهای اسکاتلند: اخراج اجباری ساکنان در جریان "پاکسازی هایلند" موجب مهاجرت گسترده اسکاتها شد.
- استخراج طلا در دهه ۱۸۵۰: کشف طلا در ایالتهای نیو ساوث ولز و ویکتوریا، موجی از مهاجران را از سراسر جهان، بهویژه بریتانیا، به استرالیا روانه کرد.
در همین دوره، برای نخستین بار، ترکیب جمعیت مهاجران متنوعتر شد و افرادی از چین، آلمان، ایالات متحده و آسیای مرکزی نیز وارد استرالیا شدند؛ هرچند سیاستهای تبعیضآمیز، بهویژه علیه مهاجران آسیایی، بهزودی تصویب شد.
سیاست سفیدپوستی: محدودیت برای مهاجران غیراروپایی
با رشد جمعیت غیراروپایی، بهویژه در نتیجه مهاجرت چینیها در دوران استخراج طلا، در اواخر قرن نوزدهم نگرانیهایی در میان جمعیت بریتانیاییتبار استرالیا شکل گرفت. این نگرانیها زمینهساز تدوین ” سیاست سفیدپوستی استرالیاWhite Australia Policy ” شدند که هدف آن محدود کردن ورود مهاجران غیراروپایی بود.
در سال ۱۹۰۱، با تشکیل دولت فدرال، اولین قانون مهاجرت استرالیا تحت عنوان قانون محدودیت مهاجرت “Immigration Restriction Act” تصویب شد. این قانون با آزمونهای زبانی پیچیده، ورود مهاجران آسیایی، آفریقایی و سایر اقوام غیراروپایی را بهشدت محدود کرد. سیاست سفیدپوستی تا دهه ۱۹۷۰ ساختار مهاجرت به استرالیا را تحت سلطه خود داشت و باعث شد ترکیب جمعیتی کشور، عمدتاً اروپایی باقی بماند.
دوران پس از جنگ جهانی دوم: جمعیتسازی یا نابودی
با پایان جنگ جهانی دوم، استرالیا با کمبود نیروی کار و دغدغههای امنیتی مواجه شد. دولت در سال ۱۹۴۵ وزارت مهاجرت را تأسیس کرد و شعار «Populate or Perish» جمعیتسازی یا نابودی، سرلوحه سیاستگذاریهای مهاجرتی قرار گرفت.
در این دوره:
- برنامههای کمکهزینه مهاجرت برای مهاجران اروپایی، بهویژه بریتانیاییها، اجرا شد.
- اسکان پناهجویان اروپای شرقی که از شوروی گریخته بودند (از جمله لهستان، اوکراین، مجارستان، چکسلواکی و...) آغاز شد.
- پروژههای عظیم زیرساختی مانند طرحهایی برای بهینه سازی برخی از کوهستانها که توسط نیروی کار مهاجر اجرا شد.
تا سال ۱۹۷۰، جمعیت استرالیا از ۷.۴ میلیون نفر به نزدیک ۱۳ میلیون نفر رسید که حدود ۶۰٪ این رشد از مهاجرت تأمین شده بود.
پایان سیاست سفیدپوستی و آغاز تنوع فرهنگی
در دهه ۱۹۷۰، سیاستهای تبعیضآمیز بهطور رسمی پایان یافتند. دولت گاف ویتلم در سال ۱۹۷۳ «سیاست مهاجرت جهانی» را معرفی کرد که براساس آن، تابعیت، نژاد یا مذهب دیگر معیار مهاجرت نبود، بلکه مهارت و توانمندی افراد مبنای اصلی پذیرش شد.
از این زمان:
- مهاجرانی از ویتنام، کامبوج و لائوس (پس از جنگ ویتنام)
- پناهجویانی از بالکان، خاورمیانه، آفریقا و سایر مناطق جنگزده
- و در دهههای اخیر، متخصصانی از چین، هند و جنوب شرق آسیا
به شکل گسترده وارد استرالیا شدند. این تحولات استرالیا را از کشوری با ساختار جمعیتی عمدتاً بریتانیاییتبار، به یکی از چندفرهنگیترین کشورهای جهان تبدیل کرد.
مهاجرت امروز: نقش کلیدی در اقتصاد و فرهنگ
طبق سرشماری سال ۲۰۱۶، بیش از ۲۵٪ جمعیت استرالیا، خارج از کشور متولد شدهاند و شهرهایی مانند ملبورن، سیدنی و پرث، تنوع فرهنگی بینظیری را تجربه میکنند. در سیاستهای مهاجرتی امروز استرالیا، تمرکز اصلی بر روی نیروی کار ماهر، مهاجرت خانوادگی، و پناهجویی است.
علاوه بر این، سیستم امتیازبندی (Points-based System) برای ارزیابی صلاحیت مهاجران اعمال میشود که عواملی مانند سن، تحصیلات، سطح زبان انگلیسی، سابقه کاری و رشته تحصیلی را مدنظر قرار میدهد.
جمعبندی: مهاجرت، بنیان ملت نوین استرالیا
بخش مهمی از تاریخ استرالیا را مهاجرت تشکیل داده است. از تبعیدگاه بریتانیا تا مقصدی که متخصصان آسیایی و پناهجویان جنگزده، آرزوی رفتن به آن را داشتند. مسیر مهاجرت به استرالیا همواره پر از چالش، فرصت و تغییر بوده است. درک این مسیر، به ما کمک میکند تا تصویر دقیقتری از جامعه، اقتصاد و سیاست مهاجرتی امروز این کشور داشته باشیم.
اگر شما نیز در فکر مهاجرت به استرالیا هستید و میخواهید مسیر خود را با آگاهی و اطمینان آغاز کنید، موسسه حقوقی و مهاجرتی دکتر دانی و وکلا با تیمی متخصص، همراه شما در تمامی مراحل این مسیر خواهد بود.
